Reverendi Patris F. Francisci De Victoria, ordinis Prædictoru[m] sacræ Theologiæ in Salmanticensi Academia quondam primarij Professoris, Relectiones Theologicæ XII, "QVAESTIO PRIMA. An in Ecclesia sit aliqua dignitas, uel auth…"
author: Francisco de Vitoria
source date: 1557
edition published: 2018 (3.1-3.2)
language: en
availability: Dieses Werk bzw. dieser Inhalt wurde digitalisiert durch die Akademie der Wissenschaften und der Literatur, Mainz und steht unter einer Creative Commons Lizenz: Namensnennung 4.0 International (CC BY 4.0). This work or content, respectively, was digitized by the Akademie der Wissenschaften und der Literatur, Mainz, and is licensed under the terms of a Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Esta obra respectivamente este contenido ha sido digitalizado por la Akademie der Wiss (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0)

QVAESTIO PRIMA. An in Ecclesia sit aliqua dignitas, uel authoritas ecclesiastica, præter potestatem ciuilem.

SVMMA.

- 1 Potentiæ quæ dicantur. Et quòd non sit idem Potestas, & Potentia.
- 2 Potestates qui potius appellentur, ab authore recensentur.
- 3 Ecclesia utrum præter ciuilem, & laicam potestatem necessario habeat etiam aliam spiritualem.
- 4 Potestas ad quid constituatur in republica.
- 5 Vitæ quòd sint duæ, una terrena, altera spiritualis. Et quomodo humana societas non possit sine utraque manere.
- 6 Claues regni cælorum, potestas remittendi peccata, & excommunicandi, consecrandi &c. quòd sint in ecclesia.
- 7 Apostoli domini quam potestatem, & authoritatem habuerint in ecclesia.
- 8 Potestas temporalis, & ciuilis, quòd sit integra apud paganos.
- 9 Potestas gubernandi quòd scientiam exigat.
- 10 Potestas regia quamuis contineat omnem potestatem ciuilem, quòd tamen non habeat authoritatem ad cultum diuinum, & ad actiones spirituales, ostenditur.
- 11 Deus quomodo uniuersalis ecclesiæ duas instituerit dignitates.
- 12 Potestatis spiritualis testimonia ex scripturis recensentur.
- 13 Deus quòd ea sapientia, qua constituit in naturalibus, ut inferiora regerentur à superioribus, eadem etiam prouidit, ut in ecclesia sua ordo rerum esset circa dignitates, & officia.

PRIMVM oportet, sicut de nomine Ecclesiæ fecimus, ita quid per nomen Potestatis intelligatur, declarare. Neque enim omnino idem videtur esse potestas, quod potentia. Nec materiam siquidem, neq; sensus, imò nec intellectum, aut voluntatem potestates, sed potentias vocamus. Contrà autem magistratus, sacerdotia, & omnino imperia potestates potiùs, quam potentias appellant. Ergo vt S. Tho. [S. Thom.] 4. dist. xxiiij. q. j. j. q. ij. ad 3. exponit, videtur potestas præter potentiam ad actionem dicere præeminentiam quandam, & authoritatem. Atque adeò quærere, an in ecclesia sit aliqua potestas spiritualis: perinde est ac quærere, an in ecclesia sit aliqua vis, aut authoritas ad aliquid spirituale: & hæc, an sit alia à ciuili potestate. Ita vocat Paul. ad Roma. 13. [Rom. 13.] Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit.

¶ Ad hanc quæstionem, quoniam permultæ, & quidem graues, nobis disputandæ sunt, breuiter respondeo per vnicam conclusionem. Necesse est in ecclesia præter ciuilem & laicam potestatem esse aliam spiritualem. Hæc conclusio probatur. In ecclesia sunt plures actiones, & variæ non spectantes ad vnam potestatem: & aliquæ spectant ad potestatem ciuilem, aliæ non ad illam, sed ad aliam potestatem, scilicet spiritualem. Vnde de ecclesia dicitur, quòd astitit à dextris Dei in vestitu deaurato, circundata varietate. Psalmo. 44. Sed potestates distinguntur ex fine, sicut potentiæ per obiecta. Ergo præter potestatem ciuilem oportet ponere aliam spiritualem.

¶ Secundò probat Durand. in tracta. de origine iuris, Potestas constituitur in republica, vt homines prouocentur ad bonum, & arceantur à malis, iuxta illud 1. Petri 2. quòd potestas est [1. Pet. 2.] ad vindictam malorum, laudem verò bonorum. & Rom. 12. Vis non timere potestatem? bonum fac, & habebis laudem. Quòd si bona quidem ad quæ homines promoueri deberent, & mala, à quibus deterreri oportet, spectarent solùm ad vitam politicam præsentem, sufficeret certè temporalis, & laica potestas. Et cùm vita fidelium non solùm tendat in finem, & statum ciuilem, imò multo impensius & principalius in bona perpetua, quærendo primum, iuxta Domini consilium, Primùm quærite regnum Dei. Matth. 7. [Matth. 7.] & eam felicitatem, quam oculus non vidit, nec auris audiuit: timeat præterea mala, & pœnas potius alterius vitæ, quàm præsentis, nec tam eos, qui occidunt corpus, quàm eum, qui postquam occiderit, habet potestatem & corpus, & animam perdere, & mittere in gehennam ignis, Matth. 10. & Luc. 12. [Matth. 10. Luc. 12.] ideo vt homines dirigantur & prouehantur in finem illum supernaturalem, & si fortè aberrauerint, reuocentur in rectam viam, vel laude, vel præmio, vel timore, vel pœna: necessarium fuit, vt esset aliqua potestas præter ciuilem. Hanc rationem eleganter ponit Hugo [Hugo.] de sacra. Pet. 2. Duæ, in quit, sunt vitæ: vna terrena, alia spiritualis. Vt autem vtraque in iustitia seruetur, & vtilitas proueniat: primùm vtique distributi sunt, qui vtriusque bona secundum necessitatem acquirant: deinde alij, qui eam secundum æquitatem dispensent. Si ergo non potest humana societas sine vtraque vita manere, necessaria est duplex potestas ad conseruationem iustitiæ: vna quæ præsit terrenis, ad ordinandum vitam terrenam: alia, quæ præsit spiritualibus ad componendam vitam spiritualem.

¶ Tertiò probatur, In ecclesia sunt claues regni cælorum. Matth. 16. & 18. [Matth. 16. & 18.] Sed hęc potestas est alia à potestate ciuili, quæ certè non habet huiusmodi claues. ergo, &c. Confirmatur, In ecclesia est potestas remittendi peccata. Iohan. 20. [Iohan. 20.] ea non est in Rege, nec in alio magistratu ciuili. ergo, &c. Item in ecclesia est potestas excommunicandi. Matth. 18. & 1. ad Corinth. 5. [Matth. 18. 1. Corint. 5. Luc. 22.] Item est potestas consecrandi verum corpus Christi. Luc. 22. & 1. Corinth. 11. [1. Corin. 11.]

¶ Quartò principaliter, Apostoli Domini habuerunt potestatem, & authoritatem in ecclesia, vt ex locis iam inductis, & ex alijs multis constat: ea autem non fuit ciuilis, cùm regnum eorum nec potestas fuerit de hoc mundo. ergo, &c.

¶ Quintò, Apud paganos est integra potestas temporalis & ciuilis, vt aliàs à me probatum est, & satis constat ex Paulo, Rom. 13. [Rom. 13.] vbi iubet esse subiectos principibus etiam paganis, & apud eos non est potestas ecclesiastica: ergo hæc potestas distincta est ab illa. Vltimò, Quia potestas gubernandi exigit scientiam, iuxta illud Grego. [Grego.] Ars artium, regimen animarum. Sed principes temporales non habent iure legem diuinam, quam oportet esse regulam potestatis ecclesiasticæ. Ergo oportet esse alios Pontifices, & præsides sacrorum, quàm principes seculares. Item confirmatur, Quia non sufficeret vnus & idem homo vtrumque munus implere, neque vtran que disciplinam percipere, scilicet administrandi secularem & ecclesiasticam rempublicam: nec si maximè vtrumque calleret, posset vtrique administrationi commodè intendere, & uacare. Confirmatur apertè, Nam regia potestas continet omnem potestatem ciuilem: hoc enim importat Rex, vt sit vnus supra omnes in republica: sed Rex non habet authoritatem ad cultum diuinum, & ad actiones spirituales. Ergo est alia potestas distincta à potestate ciuili. Antecedens patet: quia ad mandatum Domini fuit Saul institutus in Regem. 1. Reg. 10. [1. Reg. 10.] Samuel scripsit legem regni, & scripsit in libro, & reposuit coram Domino, & tamen non est data ei potestas sacerdotalis: imò cùm postea Saul in Galgala obtulisset holocaustum propter absentiam Samuelis, vindicata est seuerissimè præsumptio: & dictum est ei, Stultè egisti, nec custodisti mandatum Domini, quae præcepit tibi: quod si non fecisses, iam nunc præparasset Dominus regnum tuum super Israel in sempiternum. 1. Reg. 13. [1. Reg. 13.] De vtraque potestate Pelagius Papa: & habetur 96. dis. c. duo sunt. Duo sunt (inquit) Imperator Auguste, quibus principaliter hic regitur mundus, authoritas sacra Pontificum, & regalis potestas. Et confirmatur: quia etiam apud Gentiles erant Pontifices, & Sacerdotes, ad quos spectabat administratio sacrorum, & non ad Consules, aut alios magistratus ciuiles. Et in c. si Imperator. eadem distinctione. Si Imperator catholicus est, filius est, non præsul ecclesiæ, quod ad religionem competit, (discere enim conuenit, non docere) habet priuilegia potestatis suæ, quæ administrandis legibus publicis diuinitus consequutus est. Et in c. solitæ. de maiorita. & obedien. Fecit Deus duo luminaria magna in firmamento cæli. hoc est, vniuersalis ecclesiæ duas instituit dignitates. De vtraque in veteri testamento aperta habemus exempla: & de seculari quidem Exod. 17. [Exod. 17.] quòd Moyses ex electis viris strenuis de cunctis Israel constituit eos principes populi tribunos, & centuriones, & quinquagenarios, & decanos, qui iudicarent populum Dei omni tempore. Numeri autem 3. [Num. 3.] ponuntur gradus summi Sacerdotis Aaron, & minorum Sacerdotum subministrantium. Sumpti, inquit, sunt sacerdotes Eleazar, & Ithamar coram Aaron. & infrà, Dabis Leuitas Aaron & filijs eius, quibus traditi sunt ad Israel in ministerium. In nouo autem testamento, Rom. 12. & 13. [Rom. 12. & 13.] Paul. Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit. Quod de qua potestate intelligendum sit, ipse Paulus illic fatis ostendit. & Petrus 1. sua Epistola, cap. 2. Subiecti estote [1. Pet. 2.] omni humanæ creaturæ propter Deum, siue Regi quasi præcellenti, siue Ducibus tanquam à Deo missis ad vindictam malorum, laudem verò bonorum. Quanquam Lyranus de vtraque potestate, Pauli locum intelligendum censet. Sed de spirituali potestate plura testimonia sunt, quàm vel opus sit, vel vacet in præsentia recensere. Iohannis vltimo [Iohan. ultim.], Pasce oues meas. &, Quorum remiseritis peccata, &c. Iohan. 20. [Iohannis 20.] Et tibi dabo claues regni cælorum. &, Et quodcumque solueritis, &c. Matt. 16. & 18. [Matth. 16. & 18.] & de presbyterorum potestate Luc. 22. [Luc. 22.] Hoc facite in meam commemorationem. Et iterum de ratione constituendi Episcopos, presbyteros, diaconos, 1. ad Timot. 3. item ad Tit. 1. [1. Timoth. 3. Tit. 1.] Actuum 14. & 20. [Act. 14. & 20.] Sed ad maiorem declarationem huius conclusionis arguitur paucis argumentis contra illam. Primò, Multitudo principatuum mala, ex Aristot. 12. Metaphy. & in libro Politico. ergo non expedit in ecclesia esse varias & distinctas potestates, maximè cùm ecclesia sit non solùm vna respublica, sed vnum corpus. Ro. 12. [Rom. 12.] Multi unum corpus sumus in Christo. & 1. Cor. 12. [1. Corint. 12.] Et sic habere multos principes, aut prælatos, videtur quasi habere multa capita vnius corporis: quod monstruosum est. ergo potius conuenire videretur, vt vnus atque idem res seculares & ecclesiasticas administraret. Secundò, Ciuilis potestatis finis est reddere, aut constituere homines bonos, & edere studiosos, id est virtutibus præditos. 2. Ethico. Sed hoc satis est ad consequutionem felicitatis, non solùm humanæ & temporalis, sed etiam immortalis, & supernaturalis. ergo frustra comminiscimur aliam potestatem. Tertiò, Matt. 17. [Matth. 17.] Dominus dixit, Ergo liberi sunt filij. vbi glo. In quolibet regno filij regis liberi sunt. Christiani autem sunt filij Dei. Dedit eis potestatem filios Dei fieri. Iohan. 1. ergo liberi. & Iohan. 3. [Iohan. 1. & 3.] Si ergo filius vos liberauerit, veri liberi eritis. & 1. Corin. 7. [1. Corint. 7.] Pretio empti estis, nolite fieri serui hominum. Ex quibus locis videtur Christianos exemptos esse & liberos ab omni potestate, & subiectione, sed omnes esse æquales, nec alteros dominari, alteros seruire: & sic nulla erit authoritas, vel potestas, saltem iurisdictionis. Quartò arguitur, In statu innocentię non fuisset aliqua potestas. ergo nec nunc debet esse. nam Christus redemit nos. Item sunt argumenta hæreticorum, ac schismaticorum, quibus simplicium hominum corda à debita obedientia vel principum, vel sacerdotum dehortantur & reuocant, resistentes Dei ordinationi ad suam ipsorum damnationem, & perditionem, vt Paul. ait: nec opus erat alijs responsis post tam aperta testimonia scripturarum, quibus illorum uesania aperte retunditur: sed quia sapientibus, & insipientibus debitores sumus, ad solutionem istorum est attendendum, quod Sap. 7. [Sap. 7.] dicitur, quòd sapientia attingit à fine vsque ad finem fortiter, & disponit omnia suauiter. Hoc est enim proprium sapientiæ, vt etiam Arist. tradit 1. Metaphy. ordinate omnia disponere. Potuit ergo Deus sicut summè sapiens, ita summè potens, sine ullo ordine principum & subiectorum prælatorum & inferiorum omnia quidem gubernare, administrare & sine ulla etiam, si ita uoluisset, iactura rerum creatarum. Sed profectò hoc non erat consentaneum tantæ sapientiæ, & infinitæ prouidentiæ: sed potius ita componere, ut orbis non rerum cumulus fortè iacentium deforme spectaculum redderetur, sed ut corpus potius quoddam unum, aut ædificium suis partibus, & ut uelut membris constaret, seruaretque decorem dignum suo authore. Eadem ergo sapientia, qua constituit in naturalibus, ut inferiora regerentur à superioribus, ut 1. Metaphy. dicitur, & Diony. 4. c. de diuinis nomi. nominatim de sole dicit: & qua etiam in cælis uoluit, ut inferiores angeli à superioribus illuminarentur: eadem inquam prouidit, ut in ecclesia sua ordo rerum esset, & ut distributa officia, ut alij oculi essent, alij manus, alij etiam pedes, & reliqua, in hanc rationem composita. Vt etiam Apostolus dicit eleganter 1. Corint. 12. [1. Cor. 12.] Sicut enim corpus unum est, & membra habet multa, omnia autem membra corporis cùm sint multa, unum autem corpus sunt: sic & Christus, &c. In hanc sententiam disertissimè. Nam & ipse Aristote. primo Politico. expedire ait in omni multitudine rectè composita, ut aliquis principetur, cæteri pareant, in quo consistit ratio potestatis. Ad primum igitur argumentum respondeo, quòd esset quidem incoueniens, si essent plures principatus, aut magistratus, ad eundem finem, & ex æquo: quod in proposito non contingit. nec enim ad eundem finem contendit potestas ciuilis & ecclesiastica, ut suprà satis explicatum est. Præterea nec ex æquo se habent, sed certo modo una potestas ad aliam ordinatur, ut infrà disputabitur. Ad secundum etiam aperta est solutio ex superioribus. Nec enim tota administratio ciuilis satis est ad constituendum hominem in statu salutis æternæ, nec sufficit moralis aut ciuilis uirtus, & bonitas ad uitam æternam, cùm, ut reliqua omittamus, necessaria sit fides. Mar. 16. [Mar. 16.] Qui uerò non crediderit, &c. sacramenta etiam semper fuerint aliqua, Nisi enim renatus fuerit ex aqua, &c. Iohan. 3. [Ioan. 3.] Et nisi manducaueritis carnem filij hominis, non intrabitis in regnum cælorum. Collatio autem sacramentorum non spectat ad potestatem ciuilem, sed spiritualem, & ecclesiasticam. Itaque sicut oportet iustitiam nostram abundare supra iustitiam Scribarum & Pharisæorum, Matt. 5. [Matth. 5] ita oportet abundare supra iustitiam, non solùm paganorum & hæreticorum, sed etiam bonorum philosophorum: & sic habere aliquos actus ordinatos in supernaturalia.

¶ De tertio argumento disputabo latiùs inferiùs, cùm agemus de libertate Ecclesiasticorum. Sed pro solutione in præsentia dico, cùm scilicet Thom. & Bonauent. in fine 2. Senten. [Thom. & Bonauen.] quòd Christus illic loquutus est de se & discipulis suis, qui omnino erant liberi, uel ratione officij, quod exercebant etiam ex authoritate, scilicet spiritualis potestatis, ratione cuius etiam stipendia illis debebantur: iuxta illud, Si spiritualia uobis seminamus, multùm est ut carnalia uestra metamus. 1. Corint. 9. Vel, quia nihil [1. Corint. 9.] habentes, hac ratione se liberos reddiderant ab omni exactione: nec enim tributum debetur ratione personæ, sed bonorum, nec per subiectionem ad potestatem spiritualem aliquid deperit de libertate, cùm ea tota sit non ad utilitatem potestatis, uel præsidentis, sed subditorum.

¶ Ad quartum respondeo, negando assumptum. quamuis enim non fuissent magistratus, nec principes ad cogendum homines timore pœnarum, fuisset tamen potestas directiua, & gubernatiua, ut potestas paterna, cui tenerentur filij parêre. Imò multiplicato humano genere, uero similius est, futuros aliquos, qui præessent sacris: & sic fuisset aliqua ratio etiam potestatis spiritualis. Sed de hoc etiam statim latiùs, & S. Thom. 1. part. q. xcvj. arti. 4.