Ioannis Bernardi Diaz De Lvco, Decretorum Doctoris, Hispani, Episcopi Calagurritani, ac inuictissimi Romanorum Imperatoris, ac Hispaniarum regis Caroli Quinti à consiliis, Practica criminalis canonica, in qua omnia ferè flagitia, quæ à clericis committi possunt, cum eorum pœnis describuntur, "In qua ſi defecerint vti conuictos puniri."
author: Juan Bernardo Díaz de Luco
source date: 1554
edition published: 2021-09-29
language: en
availability: Dieses Werk bzw. dieser Inhalt wurde digitalisiert durch die Akademie der Wissenschaften und der Literatur, Mainz und steht unter einer Creative Commons Lizenz: Namensnennung 4.0 International (CC BY 4.0). This work or content, respectively, was digitized by the Akademie der Wissenschaften und der Literatur, Mainz, and is licensed under the terms of a Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Esta obra respectivamente este contenido ha sido digitalizado por la Akademie der Wiss (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0)

In qua ſi defecerint vti conuictos puniri.

Capvt cxli.

VT autem curæ ſit clericis prouidere bona coram Deo & hominibus, & habere bonum teſtimonium ab his quæ foris sunt, statuerunt canonica iura hac lege indicendam purgationem, quòd ſi quis in illa defecerit, puniatur vt conuictus: vt probatur in c. De hoc. de ſimon. quod intellige ſecundùm modum agendi qui præceſsit, probat tex. & ibi notat Abb. in iij. nota. in c. Accedens. de accuſ. cuius bonam diſtinctionem vide ad intellectum huius concluſionis, licet ſic deficiens dicatur interpretatiuè non verè & conuictus, vt eſt gloſ. notabilis in c. Inter ſollicitudines. de purgat. cano. Nota inſuper in hoc propoſito quòd ſi infamatus non poteſt habere compurgatores, quia teſtes non confidunt de eo, ſeu quia fides non in aliis de eo, quòd tunc habetur pro conuicto & deficiente in purgatione, notat Abb. referendo Hoſtien. in d. c. Inter. quaſi in fin. de purga. cano. Et adde alium ſingularem caſum, in quo quis habetur pro conuicto, propter non præ ſtitam purgationem, videlicet quando aliquis abſens eſt infamatus de crimine, vel vehementer ſuſpectus, & citatur peremptorio præfixo ad ſe purgandum: quia ſi non præ ſtiterit purgationem intra illum terminum, habetur pro conuicto, notat Abba. in c. Cum P. verſic. & ex hoc. de purgat. cano. Rationem autem quare deficiens in purgatione puniatur vt conuictus, colligit Abba. ex gloſ. ibi in c. Inſinuatum. de ſimon. quam etiam allegat ad id in d. c. Accedens. de accuſa. in col. ij. videlicet quòd prę ſumptio probabilis orta ex infamia tranſit in violentam, cùm reus deficit in ſe purgando, & violenta ſufficit ad condemnationem, vt in c. Afferte. de præ ſumptio. & in l. Indicia. de rei vendic. C. Sed ſalua tanti patrispace, hæc ratio non videtur bona: quia violenta præ ſumptio non ſufficit ad imponendam pœnam ordinariam delicti: nec hoc probant iura per eum adducta. Vnde crederem quòd ratio vera eſt, quia conditores canonum voluerunt hunc rigorem ſeruare, vt clerici non minus ſtuderent in vitanda infamia, & ſuſpitione vehementi, quàm culpa propter ſalutem Chriſtiani populi, qui nimis inficitur ex pernicioſo exemplo à clericis habito, conſiderantes quòd cùm pœna ordinaria canonis contra conuictum legitima probatione non ſit pœna mortis vel mutilationis membri, non erat tanti rigoris clericum deficientem in purgatione haberi pro conuicto, & ęquali pœna puniri. Ex qua ratione pro vera recepta, crederem vnum ſingulare & non paruipendendum poſ ſe inferri, quòd in delictis quibus clericus venit degradandus, & curiæ ſeculari tradendus, ſi Iudex ſecularis videat clericum fuiſ ſe degradatum, & ſibi traditum propter defectum in purgatione, quòd non poteſt eum punire pœna ordinaria, qua laicus conuictus de illo delicto puniretur, cùm ſit verum quòd ſibi traditur non verè, ſed interpretatiuè conuictus de delicto, & non liceat iure ciuili vel regio aliquem pœna ordinaria punire, niſi claris probationibus ſeu confeſsione propria conuincatur, niſi in caſu hæreſis, in quo non licet Iudici ſeculari examinare proceſ ſum inquiſitorum, vt in c. Vt inquiſitionis. in §. prohibemus. de hæreti. in v j. & ibi per Doct. & in c. j. de offi. ord. reprobata opinione Bar. in l. Diuus. ff. de cuſto. reo. vbi contrarium tenuit: licet legiſtæ communiter teneant ſuam opinionem, vt teſtatur Imo. in c. j. de offi. ordin. & refert Præpo. in c. Statuimus. xj. quæ ſt. j. quam etiam opinionem Bar. nititur defendere Barba. in d. c. j. in col. xvij. non pertinaciter, ſed subiiciendo ſe eccleſiæ. Et licet poſsit aliquis dicere quòd etiam hoc procederet in crimine hæreſis, ex ratione, quia licet iudici ſeculari non liceat examinare proceſ ſum inquiſitorum, quia non poteſt cognoſcere, an traditus ſuæ curiæ commiſerit vel non crimen hæreſis, non tamen negatur ſibi quin inſpiciat tenorem ſententiæ inquiſitorum: & ſi conſtat ex ea quòd aliquis ſibi traditur non verè conuictus, ſed interpretatiuè, quia deficit in purgatione, temperet mortis pœnam: cùm nulla lex ciuilis nec regia dicat quòd deficiens in ea puniatur pœna mortis, tanquam hæreticus: nec videatur ſequi neceſ ſariò, relaxatur ab inquiſitoribus, ergo damnandus eſt pœna ignis per ſecularem iuidicem: cùm vtrique iudices tam inquiſitores quàm ſeculares debeant iura ſui fori attendere & illa ſeruare. Sed hoc argumentum facilè ſoluitur ex communi ſtylo inquiſitorum, qui, vt intellexi, talis eſt quòd ex tenore ſententiæ ſuæ colligi non poteſt, quòd aliquis damnatur eo quòd in purgatione defecerit: quia ſententia fertur contra deficientem, ſicut contra conuictum, & ſolùm remanet in actis proceſ ſus qualiter in purgatione defecerit, quem cùm videre non poſsit ſecularis Iudex, meritò excipi debet materia hæreſis ab hac mea noua inueſtigatione, quam in aliis criminibus veram exiſtimo. Hodie tamen ſicut rarò indicitur ab eccleſiaſticis iudicibus purgatio canonica, ſic rarò accidit quòd iuxta rigorem canonicum deficiens, vt conuictus damnetur. At quòd iudices temporibus iſtis rariſsimè purgationem indicent, quàmuis partim hoc referri poſsit ad eorum tepiditatem (quibus minima cura eſt purgare clericos ab infamiis & ſuſpitionibus vehementibus, & ſatagere vt Chriſti bonus odor ſint) nonnihil tamen prudentis considerationis habere videtur, ſi perpendunt facilitatem qua vulgus hodie infamiam ſuſcitat & ſuſtinet: & quàm difficilè hodiernis temporibus compurgatores inueniantur, hac vt exiſtimo ratione: quia ſi nominati ad alios compurgandum peccatores & fragiles ſunt, faciliter credunt infamatos commiſiſ ſe crimina quorum inculpantur eadem fragilitate qua ipſi ſolent in alia vel ſimilia labi crimina. Si verò probi viri ſunt, cùm videant corruptionem morum huius tempeſtatis, & clericalis ſtatus deformationem (eo quòd ſine delectu ad illam vndecunque ſolent venientes admitti) niſi bene notam habeant vitam purgandi clerici, compurgatorum onus refugiunt. Vnde ne antiquus ille & pius patrum zelus omnino pereat, aut ſi his temporibus ſeruetur ad vnguem, innocentes lædat, conſulerem omnibus prælatis, ac eorum vicariis, quòd ſynodali conſtitutione, ſiue publicis edictis moneant clericos ſuæ diœceſis, vt non ſolùm puritatis curæ vacarent: ſed inquantum vires ſufficiant, infamiæ aut ſuſpitioni vehementi anſam non præberent, ſcituri pro certo quòd poſt monitionis tempora, in omnibus de nouo emergentibus caſibus iuris ordo, & rigor ſeruari debebit: poſt quam monitionem à iuris diſpoſitione non debent iudices recedere, dum tamen ſemper adſit Epicheia virtus, qua qualitatem perſonæ purgandæ, & ſcandali, aut ſuſpitionis, & defectus in purgatione, & alia conſiderantes, rigorem antiquorum canonum temperent.