Ioannis Bernardi Diaz De Lvco, Decretorum Doctoris, Hispani, Episcopi Calagurritani, ac inuictissimi Romanorum Imperatoris, ac Hispaniarum regis Caroli Quinti à consiliis, Practica criminalis canonica, in qua omnia ferè flagitia, quæ à clericis committi possunt, cum eorum pœnis describuntur, "Adulterij."
author: Juan Bernardo Díaz de Luco
source date: 1554
edition published: 2021-09-29
language: en
availability: Dieses Werk bzw. dieser Inhalt wurde digitalisiert durch die Akademie der Wissenschaften und der Literatur, Mainz und steht unter einer Creative Commons Lizenz: Namensnennung 4.0 International (CC BY 4.0). This work or content, respectively, was digitized by the Akademie der Wissenschaften und der Literatur, Mainz, and is licensed under the terms of a Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Esta obra respectivamente este contenido ha sido digitalizado por la Akademie der Wiss (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0)

Adulterij.

Capvt lxxix.

ADulterij criminis grauitatem, clericis omnibus ſufficiant oſtendere verba pagani illius Abimelech regis ad Iſaac directa Gen. xxvj. c. Dum reprehendens eum quòd vxorem ſuam sororem eſ ſe affirmauerit, dixit: Potuit coire quispiam de populo cum vxore tua, & induxeras ſuper nos grande peccatum. Si enim in ſola lege naturali viuens homo peccatum grande reputauit adulterium, quale debet eſ ſe in oculis chriſtianorum, quos eadem naturalis ſcripturæ & gratiæ leges quotidie instruunt, maximè ſacerdotum, qui tanquam ſanctiſsimæ Trinitatis menſ æ pincernæ angelorum panem virgineo ventre compactum quotidie tractant, & intra præcordia recondunt. At ſi quis magis ſpecificè enormitatem huius criminis intelligere velit, & quomodo ſit de grauioribus peccatis quæ in proximum committuntur, videat Dionyſium Cartuſ. in opuſculo de conuerſione peccatoris, arti. v. vbi hoc oſtendit per plura quæ in eo concurrunt. Clericus autem adulter depoſitus ab officio, in monaſterium toto tempore vitæ ſuæ detruditur, vt in cap. Si quis clericus lxxxj. diſt. quod eſt concilium Aurelianense: & quòd propter adulterium clericus deponatur, voluit gloſ. in c. lator. ij. quæ ſt. vij. in gloſ. j. quam ibi ſequitur Archi. & Hoſt. allegando d. c. Si quis, in ſua ſumma, tit. de adult. §. quæ pœna ſit imponenda. Idem tenent etiam Ioan. de Ana. in rub. & in capi. Significaſti. de adulte. Abb. & Moderni. in cap. Vt clericorum. de vita & honeſt. cleri. & in capitu. Peruenit. de adult. Et hanc opinionem tenent Ioan. And. & Ioan. de Imo. in dict. capit. Vt clericorum. vt refert Ana. in d. cap. Significaſti. & eſt communis opinio. Vide tamen Paul. Grillandi in tracta. de pœnis omnifariam coitus, incip. Sextò declaranda. vbi in prima & ſecunda col. nititur ſuſtinere contrarium, videlicet quòd clericus hodie propter ſimplex adulterium non debet deponi, & reſpondet ad fundamenta contraria, & tandem in col. iij. dicit quòd nihilominus in conſulendo & iudicando tutius eſt tenere aliam opinionem, quæ eſt communis, & dicit hoc notandum contra presbyteros incontinentes, qui alienas vxores ſollicitant ſ æpius, & accedunt libenter ad earum concubitum. Incurrit etiam clericus de adulterio damnatus aliam pœnam, nam ex tali ſententia infamis efficitur, vt notat Abba. in c. At ſi clerici. §. de adulteriis. in col. v. verſi. Sed circa. de iudi. Et in c. Cùm t. de re iudic. col. iiij. per text. in c. Infames. vj. quæ ſt. j. & in l. j. & ij. ff. de his qui not. infa. ſicut etiam efficitur infamis damnatus de aliis criminibus publicis. Eſt tamen in hoc aduertendum, quòd licet epiſcopus non poſsit directò reſtituere aliquem ad famam, vt concludit Abb. in d. c. Cum t. in col. iiij. in hoc caſu tamen adulterij, cùm liceat ſibi diſpenſare, vt in d. §. de adulteriis. reſtituendo clericum damnatum de adulterio contra ſententiam ſuam, tunc reſtitutio famæ venit per quondam conſequentiam, poteſt indirectè, quod principaliter non poſſet. ita notat Abb. ibi, in d. col. v. & dicit ibi caſum ſing. ad hoc ſecundum illum intellectum. Et nota ſecundum Paul. Grillandi, vbi ſuprà, quòd licet de iure ciuili quando mulier nupta eſt impudica & meretrix, non punitur adulterans cum ea, {vt in l. Si ea. C. de adulte.} tamen de iure canonico non euaderet impunitus cum illa adulterans. ita dicit in d. col. iij. Crederem tamen vltra eum, quòd tunc clericus ignorans & accedens ad eam tanquam ad meretricem non puniretur ita acriter, ſicut alij adulteri. Si tamen mulier erat honeſta non excuſaretur clericus ignorans eam coniugatam quominus vt adulter puniatur. Quando autem clericus cognouit mulierem ſolutam, quæ ab ipſo & communiter reputatur vxorata, tunc enim vti adulterum pœna iuris communis puniendum eſ ſe, placuit Ioan. de. Ana. in capitu. Nonnullis. fin. colum. de Iudæis. referendo fratrem Vbertum qui fuit eiuſdem ſententiæ: licet alij aliter ſenſerint ſecundùm eum, per quem etiam vide quid in caſu contrario quando clericus cognouit vxoratam, quæ credebatur ſoluta. Vnum præterea aduertendum ſentio in hoc propoſito, quòd licet in his Regnis Caſtellæ & Legionis lege regia ſancitum ſit, quòd marito non accuſante vxorem, nullus poſsit eam accuſare de adulterio, Iudex tamen eccleſiaſticus poterit punire clericum in hoc delinquentem: nec reus valebit opponare quòd maritus non accuſet. Non enim potuit lex illa regia eccleſiaſticos Iudices impedire, ne ad emendam ſuorum clericorum procederent. Aliter enim clerici omnes incontinentes libidinem ſuam potius cum nuptis, quàm cum ſolutis mulieribus explerent, quum ſecurius ac impunè id agere cognoſcerent: & ita ego iam aliâs practicaui dum vicarium agerem generalem epiſcopi Salamantini: & licet ob id appellatum fuerit, obtinui tandem coram ſuperiore. Veruntamen in hoc magna debet adhiberi cautela: nam ſi adulterium clerici adeò eſt notorium, maritíque perſona ita vilis, quòd præ ſumi poſſit ipſum ſcire & paruipendere: tunc iudex eccleſiaſticus poterit publicè & liberè de adulterio tractare, & pœnam imponere. Si verò delictum non eſt publicum, aut marito ignotum eſ ſe creditur, periculúmque exinde timeri poſsit vxori: tunc conſulerem clericum de hoc delicto conuictum vel confeſ ſum camerario proceſ ſu, & familiari diſciplina corrigendum relegandúmque ſine expreſsione cauſ æ in ſententia. Quando verò correctio ſic ſecretè facta fuerit, & relegatio generalis; hortor omnes metropolitanos iudices, vt ab inferioribus ſecretè cauſam requirant, ne ex hoc delictum in publicum veniat, ſufficiat illis, quòd iudex inferior iuſtè proceſ ſerit, licet propter ſecreti cautelam aliquas iuris ſolennitates prætermiſerit. Aliter enim ſi omnia ſtrictè requirant, nihil aliud efficient, niſi iudices ipſos inferiores cogere ad dissimulandum, vel propalandum adulteria ſimilia, ipsosque adulteros reddent inſolentiores, cum intellexerint quòd Iudices ſui immediati illos punire recuſant, propter exactam rationem quam ab ipſis requirunt ſui ſuperiores. Marito autem clericum adulterum accuſante, tunc ſeuerius procedendum eſt: tantóque acrius in aliis pœnis carceris & detruſionis vltra depoſitionem puniendus eſt clericus, quantò honorabilior eſt perſona mariti, aut diuturnius eſt adulterij peccatum, maiúſve exinde ſubortum ſcandalum, præcipuè ſi contigerit quòd adultera fuit per Iudicum ſecularem tradita marito, & ab eodem occiſa. Crederem inſuper in hac materia (meliori ſemper iudicio ſaluo) quòd maritus poteſt accuſare clericum coram Iudice eccleſiaſtico, licet vxorem coram ſeculari non accuſet: nec poterit clericus in hoc aliqua exceptione ſe tueri, cùm iura canonica adulteris pœnam imponentia nullam habeant considerationem, nec requirant quòd vxor pariformiter accuſetur. Generaliter autem in hoc crimine considerent eccleſiaſtici Iudices ne nimis diligenter de adulteriis occultis inquiant, propter mulierum periculum, virorum infamiam, & clericorum fragilitatem, quę tantò multoties ad hoc flagitium illos impellit, quantò ſecretius illud poſ ſe perpetrare confidunt. Sed vigilantes ſuper gregem ſuum ſimilia potius præ ſeruare conentur (cohabitationem & conuersationem clericorum & nuptarum euitando) quam vſque ad vnguem inuenire & caſtigare ſatagant. In qua quidem adulteriorum prudenti præ ſeruatione, & cauta correctionne eccleſiaſticos omnes Iudices deprecor ac obteſtor, vt deſides non ſint, per duriſsimum illud iudicium quod illis qui præ ſunt ſcriptura ſancta minatur, ne in eorum incuriam ſeuerius id corrigant vltore ferro maritorum manus, tam grauis iniuriæ acerbitate commotæ, vt ſ æpius id eueniſ ſe perpendimus, & anno ſuperiori milleſimo quingenteſimo trigeſimoſeptimo pluribus notum fuit accidiſ ſe. Nam in tribus locis de Villanubla, videlicet, & de Cigunuela, ac de Laguna, quæ non longè diſtant ab oppido Valliſoleti, vbi tunc Auguſtæ curia reſidebat in octo ferè menſium ſpacio, filius viduæ cuiuſdam, & duo mariti in tres ſacerdotes ſ æuierunt de inimicis membris ſe vindicantes, ob iniuriam in matris & vxorum perſonas ſuſceptam, non ſine plurimorum laicorum applauſu, & quorundam forſan magiſtratuum ciuilium neglectu ob inhoneſtam ſacerdotum vitam, & ſuperiorum deſidiam: quod hîc ſcribere libuit, quia id bene noui, vt qui proceſ ſus deſuper confectos vidi, non alio animo, niſi vt hoc ad clericorum timorem, & ſuperiorum hortatum perpetuæ memoriæ tradere poſ ſem.